ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
657
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
مال موروثى خود قريه هرسم را خريد كه هم از راه زراعت اعاشه كند و هم بوظيفه ترويج و قضا و تدريس بپردازد و بدين جهت بكرمانشاهى معروف شد ، تا در اين سال بسراى باقى شتافت ، و چون نقل جنازه را جايز نمىدانست وصيت كرد كه او را در بيرون دروازه كرمانشاه بر سر راه زوار دفن نمايند ، و براى او مطلقا اثر و عمارت نگذارند ، و مرحوم ناطق شاعر كه در ( 1235 ) بيايد . اشعارى در مرثيهء وى سروده كه هر مصراعى از آن ماده تاريخ است ، مانند اينكه هم او قصيدهئى دربارهء بناء صحن فتحعلى شاه در قم گفته كه هر مصراع آن ماده تاريخ است كه 1218 باشد . و اشعار وفات حاج ملا عبد الجليل اين است : آه كز جور و جفاى آسمان پر ز كيد * آه كز دور فضاى روزگار پر ز كين مقتداى اهل دين عبد الجليل از دهر رفت * آنكه بود از بندگان خاص ربالعالمين هم بايوان افادت بود او منبر طراز * هم بديوان افاضت بود او مصدرنشين منكسف شد مهر علم و منهدم شد قصر شرع * منخسف شد ماه حلم و منعدم شد بدر دين چون بجسم از كيا جسم شريفش شد جليس * چون بروح اتقيا روح لطيفش شد قرين خازن الفردوس قد نادى لهم : بشرى لكم * ايها الارواح طبتم فادخلوها خالدين بهر تاريخ وفاتش كلك ناطق زد رقم * اين مصارع را كه هريك هست تاريخى مبين از جهان شد مقتداى بزم دين عبد الجليل * حامى دين قايد ايمان بجنت شد مكين در كتاب « وحيد بهبهانى » چنانكه نوشتيم اينطور فرموده ، يعنى اين اشعار را كه ناطق در مرثيه صاحب عنوان سروده هر مصراعى از آن ماده تاريخ بسال وفات است كه 1219 بشود مانند اشعارى كه همين ناطق در بناء صحن قم فرموده و هر مصراعى ماده تاريخ است كه 1218 باشد ، انتهى . ليكن در مورد بناء صحن قم درست است كه هر مصراعى از قصيده مرقومه 1218 مىشود ، چنانكه در ( 1235 ) بيايد ، اما در اين مورد وفات حاج ملا عبد الجليل اشتباه است ، زيراكه فقط دو مصراع بيت آخر هريك 1219 مىشود كه مطابق سال وفات باشد و باقى مصارع همه بأعداد كثيره زيادتر از 1219 است ، الا مصراع اول بيت اول و مصراع اول از بيت سيم كه اينها هريك كمتر از 1219 مىشود . و چنين به نظر ما مىرسد كه مرحوم ناطق فقط همان مصراعهاى بيت آخر